
'Excessieve salarissen dragen niet bij aan het binnenhalen van kwaliteit'; De aanleiding
NRC.NEXT
27 juni 2014 vrijdag
Section: weten; Blz. 2
 floor rusman
Dit zei Jesse Klaver (GroenLinks) vorige week naar aanleiding van de salarisverhoging bij ABN Amro. 
Al een week woekert de volkswoede over de salarisverhoging voor de honderd hoogste managers (onder de raad van bestuur) bij ABN. Als argument voor de loonsverhoging voert de bank aan dat ze noodzakelijk is: anders loopt talent weg naar een bank die beter betaalt. Onzin, zei GroenLinks-Kamerlid Jesse Klaver vorige week: ,,Het is nog nooit wetenschappelijk bewezen dat excessieve salarissen bijdragen aan het binnenhalen van kwaliteit." De vraag vandaag: heeft Klaver gelijk? 
We vragen het een aantal economen die over dit of aanverwante onderwerpen hebben gepubliceerd. Volgens WRR-econoom Robert Went, Follow the money-journalist Jesse Frederik en onderzoeker Rens van Tilburg is er in elk geval bewijs dat bonussen en hoge salarissen geen verband houden met een hogere kwaliteit. 
Uit de onderzoeken die ze opsturen, blijkt dat inderdaad. In 2002 schreven de economen Brick, Palmon en Wald zelfs dat excessieve beloningen correleerden met slechte prestaties van een bedrijf. Uit een studie van hoogleraar economie Pieter Duffhues naar de beloningen van het Nederlandse topmanagement tussen 1998 en 2001 bleek dat een hogere beloning voor de manager een negatief effect had op de bedrijfsprestaties. En vorig jaar verscheen een studie van de Universiteit van Utah, Purdue en het Britse Cambridge, waarin 1500 Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven werden onderzocht. Wat bleek: de ontwikkeling van hun aandelenkoersen had een negatief verband met de hoogte van de beloning van de topman. 
Jesse Frederik plaatst wel een kanttekening bij deze onderzoeken: ze gaan alleen over de raden van bestuur, en dus niet over de managers die nu bij ABN een salarisverhoging krijgen. Maar uit een meta-analyse van 47 studies over dit onderwerp (G. Douglas Jenkins e.a., 1998), die wél over alle soorten werknemers ging, bleek iets soortgelijks: er was geen verband tussen beloning en prestatie. 
Met deze uitkomsten zijn we er nog niet. De uitspraak van Jesse Klaver ging namelijk expliciet over het binnenhalen van kwaliteit. Loopt een bank talent mis als hij niet genoeg betaalt? 
Volgens Kilian Wawoe, ex-medewerker van ABN en nu docent human resource management aan de VU, is er geen onderzoek gedaan waarin wordt gemeten of dat in Nederland na de crisis het geval is. Wel is er 'secundair bewijs', aldus Wawoe. Ten eerste blijkt uit onderzoek dat geld vooral voor mensen hoger op de salarisladder geen primaire motivatie is in de baankeuze. Sfeer, opleiding en doorgroeimogelijkheden zijn belangrijker. 
Ten tweede is de arbeidsmarkt voor consumentenbankiers niet internationaal, zegt Wawoe: ,,In de laatste dertig jaar zijn er, voor zover mij bekend, twee Nederlanders naar het buitenland vertrokken, waar ze meer zijn gaan verdienen: Frits Seegers (Barclays) en Onno Ruding." 
Maar ook hier moeten we niet alleen kijken naar de topbestuurders, waarschuwt NRC-economieredacteur Maarten Schinkel: het gaat juist om de honderden traders die een paar lagen onder de top werken. Zij zouden makkelijk kunnen overstappen naar een (buitenlandse) bank waar ze meer verdienen. Maar of dat ook gebeurt? Schinkel zegt geen onderzoek te kennen dat hierover gaat. En zelfs áls we cijfers hadden over de hoeveelheid bankmedewerkers die overstappen naar een andere bank, dan is het nog steeds niet duidelijk wat hun motieven zijn. 
Schinkel biedt wel een andersoortige nuancering op de hypothese van de weggekochte kwaliteit: die traders zijn lang niet allemaal een 'toptalent'. ,,Iemand van 22 die goed kan rekenen, kan een aantal jaar later een goede trader zijn en 8 ton verdienen. Maar daarin is hij wel inwisselbaar." 
Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat hogere beloningen niet leiden tot meer kwaliteit. Hiermee weten we nog niet of het bieden van hoge salarissen of bonussen helpt bij het binnenhalen van kwaliteit. De economen die wij hebben geraadpleegd zeggen geen onderzoek te kennen dat hierover gaat. Als dit onderzoek inderdaad niet bestaat, heeft Jesse Klaver gelijk. We beoordelen zijn uitspraak daarom (voorlopig) als waar. 
 